ผิดผี ความเชื่อของชาวกะเหรี่ยง
แม้ว่าจะเปลี่ยนไปนับถือศาสนาพุทธหรือคริสต์ แต่ชาวกระเหรี่ยงยังผสมผสานความเชื่อดั้งเดิม กับเรื่องการนับถือผีเข้าไว้ด้วยกัน โดยเชื่อว่าทุกหนทุกแห่งไม่ว่าในป่า ในหมู่บ้าน ในไร่นา หากเกิดเจ็บป่วยไม่สบายหรือเกิดภัยพิบัติ ชาวกระเหรี่ยงเชื่อว่าเกิดจากการบันดาลให้เป็นไปของผี สืบเนื่องจากมีผู้กระทำผิดผี ด้วยเหตุนี้จึงต้องมีการเลี้ยงผีเพื่อเป็นการขอขมา หรือหากมีผู้ใดทำผิดผีต้องมีการเสียผี มีการเซ่นไหว้และจ่ายเงินชดเชยให้กับเจ้าของบ้านที่ถูกกระทำ ผิดผี

ความเชื่อ เรื่อง ผิดผี ของชาวกระเหรี่ยงบางเรื่องมีเหตุผลรองรับ เนื่องจากชุมชนกระเหรี่ยงอยู่บนเทือกเขาสูงที่ห่างไกลอากาศหนาวเย็น จึงให้ความสำคัญกับเตาไฟ เพราะให้ความอบอุ่นและเป็นที่ผึ่งเมล็ดพันธุ์ จึงมีกฎห้ามเคาะหรือทุบหรือก่อให้เกิดความเสียหายกับเตาไฟ บันไดบ้านกระเหรี่ยงมีความสำคัญ เพราะใช้ป้องกันสัตว์ร้าย ตอนกลางคืนจะยกบันไดเก็บกระเหรี่ยงจึงมีเคล็ดเกี่ยวกับบันได   เพราะเป็นชนเผ่าที่สมถะ หิ้งผีบนเรือนกระเหรี่ยงจึงเป็นเพียงชั้นไม้ว่างเปล่าที่เชื่อว่าเป็นที่ผีอยู่ ผู้มาเยือนควรหลีกเลี่ยงไม่นำสิ่งของเป้กระเป๋าไปวางหรือแขวนบริเวณนั้น หากกินข้าวกับชาวกระเหรี่ยงควรรีบกินและต้องเหลือกับข้าวติดสำรับ เนื่องจากเจ้าของบ้านให้เกียรติผู้มาเยือนได้กินก่อนเจ้าบ้านจึงกินได้
หากมีการละเมิดกฎ สามารถแก้ไขได้ด้วยการเสียผีเป็นเงินและผูกข้อมือให้เจ้าของบ้าน หรือแก้ไขตามกฎการเสียผีที่แต่ละหมู่บ้านกำหนด การไปเยือนชุมชนกระเหรี่ยง ผู้มาเยือนสมควรทำความเข้าใจกับข้อห้ามความเชื่อของผู้เหย้า เพราะสิ่งเหล่านี้ล้วนมีที่มาอันยาวนานสอดคล้องกับวิถีชุมชน มิใช่เรื่องเหลวไหลงมงาย หากแต่ลึกซึ้งเกินกว่าคนจากต่างวัฒนธรรมจะเข้าใจได้

ข้อห้ามต่างๆของชาวกะเหรี่ยงมีดังนี้
1.    ห้าม ยืนขวางหน้าบันไดเรือนกระเหรี่ยง
2.    ทำบันไดหักตอนขึ้นเรือนถือว่านำโชคดีมาให้ ทำบันไดหักตอนจากเรือนถือว่าทิ้งโชคร้ายไว้ให้
3.     ขึ้นเรือนกระเหรี่ยงต้องกลับออกทางเดิม
4.     หิ้งเปล่าที่มุมเรือนเป็นหิ้งผีห้ามวางของ
5.    ห้ามใช้ไม้ฟืนทุบก้อนเส้าเตาไฟ
6.    ห้ามแขวนถุงย่ามเหนือเตาไฟ
7.    การดื่มสังสรรค์บนเรือนกระเหรี่ยง ร้องเพลงได้แต่ห้ามเต้นหรือเคาะพื้นบ้าน เมาแล้วห้ามอาเจียนรดพื้นบ้าน
8.    หมอนไม้ไผ่ใช้หนุนนอนห้ามนั่งทับ
9.    ห้ามคนต่างถิ่นหญิงชายนอนใกล้ชิดกัน
สำหรับความเชื่อของชาวกะเหรี่ยงหากท่านใดได้ไปเที่ยวทางเหนือแล้วมีโอกาสได้ไปเยี่ยมเยียนชาวกะเหรี่ยงล่ะก็ควรยึดถือปฏิบัตติตามข้อห้ามนี้อย่างเคร่งครัดนะคะเพื่อความสบายใจทั้งตัวเจ้าบ้านและผู้มาเยือนค่ะ
อาจารย์ชนัดดา