ประเพณีสงกรานต์บ้านมอญ ในระหว่างสงกรานต์จะมีการจัดขบวนแห่อย่างสวยงามจากหมู่บ้านต่าง ๆ ร่วมแรงร่วมใจกันมาร่วมงาน ในขบวนจะตกแต่งอย่างสวยงาม มีเทพีสงกรานต์อยู่ในขบวนแห่ มีขบวนแห่นกแห่ปลา มีการละเล่นสะบ้าเป็นที่สนุกสนาน เป็นที่เรื่องลือไปในหมู่ของชาวไทยและชาวต่างประเทศ

แต่ในปัจจุบันงานสงกรานต์พระประแดงนี้จะมีการแห่แหนหลังจากวันที่ ๑๓ เมษายนไปแล้วประมาณ ๑ สัปดาห์และจะต้องเป็นวันอาทิตย์ด้วย จะเรียกว่าประเพณีแห่หงส์ธงตะขาบ  ก่อนที่จะกล่าวถึงเรื่องสงกรานต์บ้านมอญปากลัด หรือสงกรานต์พระประแดง ขอกล่าวถึงวิถีชีวิตของชาวมอญก่อนว่า แต่เดิมนั้นชาวมอญพระประแดงเกือบจะทั้งหมดประกอบอาชีพทำนาและทำกันอยู่หลายแห่ง เช่น ที่พระประแดง ที่อำเภอบางพลี อำเภอมีนบุรี และที่อื่น ๆ อีกตามสมควร สำหรับผืนนาในพระประแดงปัจจุบันได้กลายเป็นที่อยู่อาศัยเต็มไปหมด จึงไม่มีการทำนาในถิ่นนี้อีกต่อไป
มอญพระประแดงดังกล่าวนี้จะมีบ้านพักของตนเองอยู่สองแห่ง คือ ที่พระประแดงแห่งหนึ่งกับท้องที่ที่ตนประกอบอาชีพอีกแห่งหนึ่ง เมื่อถึงฤดูทำนาก็จะพักอยู่ที่นั่น เมื่อเก็บเกี่ยวเสร็จแล้วจึงจะกลับมาพักอยู่ที่บ้านพระประแดง ซึ่งจะอยู่ในช่วงปลายเดือนกุมภาพันธ์ ถึง เดือนพฤษภาคม
เริ่มด้วยการทำความสะอาดบ้านช่องเรือนชาน ตลอดจนใต้ถุนบ้านและบริเวณทั้งหมด มีการตระเตรียมเสื้อผ้าอาภรณ์ กวนขนมประเพณี เช่น กะละแม หรือข้าวเหนียวแดงหรือข้าวเหนียวแก้ว ตามสะดวกไว้สำหรับทำบุญและแจกจ่ายไปตามบ้านญาติบ้าง เพื่อนบ้านบ้าง เป็นการแสดงอัธยาศัยไมตรีต่อกัน หลังจากนั้นพวกหนุ่ม ๆ สาว ๆ จะช่วยปรับพื้นที่ ๆ จะเล่นสะบ้า อาจจะเป็นใต้ถุนบ้านหรือกลางลานบ้านก็ได้แล้วแต่สะดวก เมื่อถึงวันสงกรานต์ แต่ละบ้านจะไปทำบุญกันที่วัดบางบ้านยังหุงข้าวสงกรานต์อีกด้วยตกกลางคืนจึงจะมีการเล่นสะบ้ากัน

กิจกรรมในวันสงกรานต์
•    การทำบุญตักบาตร ถือว่าเป็นการสร้างบุญสร้างกุศลให้ตัวเอง และ อุทิศส่วนกุศลนั้นแก่ผู้ล่วงลับไปแล้ว การทำบุญแบบนี้มักจะเตรียมไว้ล่วงหน้า นำอาหารไป ตักบาตรถวายพระภิกษุที่ศาลาวัด ซึ่งจัดเป็นที่รวมสำหรับทำบุญ ในวันนี้หลังจากที่ได้ทำบุญเสร็จแล้ว ก็จะมีการก่อพระทรายอันเป็นประเพณีด้วย
•    การรดน้ำ เป็นการอวยพรปีใหม่ให้กันและกัน น้ำที่รดมักใช้น้ำหอมเจือด้วยน้ำธรรมดา
•    การสรงน้ำพระจะรดน้ำพระพุทธรูปที่บ้านและที่วัด และบางที่จัด สรงน้ำพระสงฆ์ ด้วย
•    บังสุกุลอัฐิ กระดูกญาติผู้ใหญ่ที่ตายแล้ว มักก่อเป็นเจดีย์ แล้วนิมนต์พระไปบังสุกุล
•    การรดน้ำผู้ใหญ่ คือการไปอวยพรให้ผู้ใหญ่ที่เคารพนับถือ ครูบาอาจารย์ ท่านผู้ใหญ่มักจะนั่งลงแล้วผู้ที่รดก็จะเอาน้ำหอมเจือกับน้ำรดที่มือท่าน ท่านจะให้ศีลให้พรผู้ที่ไปรด ถ้าเป็นพระก็จะนำ ผ้าสบงไปถวายให้ท่านผลัดเปลี่ยนด้วย หากเป็น ฆราวาสก็จะหาผ้าถุง ผ้าขาวม้าไปให้
•    การดำหัว ก็คือการรดน้ำนั่นเอง แต่เป็นคำเมืองทางภาคเหนือ การดำหัวเรียกกันเฉพาะการรดน้ำผู้ใหญ่ที่เราเคารพนับถือ ผู้สูงอายุ คือการขอขมาในสิ่งที่ได้ล่วงเกินไปแล้ว หรือ การขอพรปีใหม่จากผู้ใหญ่ ของที่ใช้ในการดำหัวส่วนมากมีผ้าขนหนู มะพร้าว กล้วย  และส้มป่อย
•    การปล่อยนกปล่อยปลา ถือเป็นการล้างบาปที่ทำไว้ เป็นการสะเดาะเคราะห์ร้ายให้มีแต่ความสุขความสบายในวันขึ้นปีใหม่
•    การนำทรายเข้าวัด ทางภาคเหนือนิยมขนทรายเข้าวัดเพื่อเป็นนิมิตโชคลาภ ให้มีความสุขความเจริญ เงินทองไหลมาเทมาดุจทรายที่ขนเข้าวัด
ฉะนั้น ประเพณีและศิลปวัฒนธรรมเก่าแก่จึงเกี่ยวกับ ชาวมอญทั้งสิ้น อาทิ การสรงน้ำพระพุทธรูปในมณฑป วัดโปรดเกตุเชษฐาราม การปล่อยนกปล่อยปลา โดยมีตำนานอยู่ 2 ประการ คือ การช่วยชีวิตปลาที่ตกคลักอยู่ตามหนองบึงที่กำลังแห้ง ในฤดูแล้ง ชาวบ้านจะช่วยกับจับปลาไปปล่อยในที่มีน้ำ เพื่อให้พ้น ความตายและเป็นการรักษาพันธุ์ปลาในทางอ้อมด้วย การแห่ปลา ของชาวพระประแดง ทำกันทุกปีระหว่างเทศกาลสงกรานต์ มีสาวรามัญร่วมขบวนแห่ นำปลาไปปล่อยในที่ต่างๆ ตามความ เหมาะสมเป็นปีๆ ไป ก่อนการแห่นกแห่ปลา ในขบวนแห่ก็มีการละเล่น ได้แก่ แตรวง ทะแยมอญ เถิดเทิง ร่วมขบวนไปเป็นที่สนุกสนานรื่นเริง เวลามักเป็นเวลาประมาณ 15.00 น. และตอนกลางคืน ยังมีการเล่นสะบ้า อันเป็นธรรมเนียมเก่าแก่ของชาวรามัญ การเล่นสะบ้ามี 2 ประเภท คือ สะบ้าประเภทเล่นกลางวัน เรียกว่า ทอยสะบ้าหัวช้าง และการเล่นสะบ้าบ่อนในตอนกลางคืน นอกจากนั้น ยังมีการประกวดนางสงกรานต์ และที่พิเศษกว่าการจัดงาน สงกรานต์ที่อื่นๆ ที่ปัจจุบันนับเป็นเอกลักษณ์ของสงกรานต์เมืองพระประแดงคือการประกวดหนุ่มลอยชาย

ที่มา การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย

บทความ อ .ตั้ม ศรีนเรศพยากรณ์